Ukrpol.net

Literatura jest jak piorun kulisty. Wpada i może o coś zahaczyć, ale może też wylecieć, nie zostawiając śladu. Dlatego muszę wywołać szok, żeby poprzez emocje trafić do rozumu – mówi Maria Matios, jedna z czołowych ukraińskich pisarek, która w piątek gościła w Rzeszowie.

Maria Matios przyjechała na polską premierę sztuki “Nacja”, na podstawie swojej prozy w reżyserii Rostyslava Derzhypilskyy. Wielokrotnie nagradzaną i okrzykniętą najlepszym spektaklem ubiegłego roku na Ukrainie “Nację” zaprezentowali artyści Akademickiego Teatru Muzyczno-Dramatycznego im. Iwana Franki z Iwano-Frankowska. Dlaczego premiera właśnie w Rzeszowie? Bo tę książkę po raz pierwszy w Polsce wydano właśnie tutaj. Kolejnym powodem, dla którego ten spektakl rozpoczyna życie na polskiej scenie w stolicy Podkarpacia, jest osoba Jerzego Grotowskiego, który tu się urodził. Reżyser spektaklu zarażony ideą “teatru ubogiego”, tworzy swoje spektakle w duchu Wielkiego Reformatora Teatru drugiej połowy XX wieku. Autorka “Nacji” Maria Matios, jest niezwykle popularną autorką na Ukrainie, laureatką Państwowej Nagrody im. T. Szewczenki w 2005 roku, a także zwyciężczynią konkursu Książka roku 2004 (za powieść “Słodka Darusia”). Jest rdzenną hucułką z Bukowiny. Mieszka w Kijowie. Autorka 12 książek (w tym także tomów poetyckich). W Polsce ukazały się “Nacja” (2006) i “Słodka Darusia” (2010). Inscenizację “Słodkiej Darusi” zobaczymy także na rzeszowskiej scenie już w październiku, podczas Rzeszowskiego Tygodnia Teatralnego Polsko-Ukraińsko-Słowackiego w ramach Podkarpackiej Unii Teatrów. 

Далi… »

Fragmenty zapisu rozmowy z Marią Matios, ukraińską pisarką – 27 maja 2010,
Przemyska Biblioteka Publiczna. Spotkanie zorganizowane przez Redakcję
„PPK” prowadził doktor Andrzej Juszczyk. Rozmowę tłumaczyła Anna Korzeniowska-Bihun, autorka przekładów książek Marii Matios na język polski.

Andrzej Juszczyk: Gościmy dzisiaj panią Marię Matios – pisarkę, która przyjechała do nas z Kijowa, studiowała w Czerniowcach, a urodziła się w Roztokach na Bukowinie i jest Hucułką z urodzenia. Dla mnie i dla ludzi wychowanych w kulturze polskiej Huculszczyzna to taki mityczny, egzotyczny kraj. Chociaż tam byłem i trochę zwiedzałem góry, to Huculszczyzna jest nadal dla mnie egzotyczna. Jest ona znana w polskiej literaturze dzięki Vincenzowi. To takie na wpół legendarne miejsce. Kiedy czytam Pani teksty, jakkolwiek one są bardzo osadzone w historii, to jednak kojarzą się z nieco mityczną rzeczywistością. I kojarzy mi się to także z realizmem magicznym. Z tym, co
jest fantastyczne, gdzieś tam daleko, za horyzontem. Ale Pani jest naprawdę Hucułką i naprawdę pochodzi z Huculszczyzny. Więc moje pytanie jest takie, może naiwne i głupie: czym dla Pani ta Huculszczyzna jest? Jak to jest być pisarzem huculskim?
Maria Matios: Chciałabym uściślić kilka spraw. Jestem już starą pisarką. Debiutowałam w 1982 roku. To było pięć tomików wierszy. Poezja jest rodzajem samowyrażania. Kiedy już powiedziałam wszystko, co miałam do powiedzenia, rozejrzałam się i zauważyłam, że jest inne życie. Prozę zaczęłam pisać z niewiedzy na temat życia. Rodziło się we mnie wiele pytań na temat tego, co się dzieje z człowiekiem w świecie. Pan powiedział, że Huculszczyzna, Далi… »

 Matios dopuszcza do głosu niemą Hucułkę, która w oczach społeczności  wiejskiej uchodzi za chorą na umyśle. Darusia nazywana Słodką, czasem i głupią, nosi znamiona ludowej świętej. Jest naznaczona chorobą – koszmarnymi bólami głowy, które może zneutralizować jedynie woda. Autorka stwarza wyraziste i symboliczne sceny, w których dziewczyna obwinięta chustkami, wlecze się przez wieś jak męczennica, wraz z tłumem gapiów, aby rytualnie zanurzyć się w wodzie. Istotne jest też to, że główna bohaterka nie urodziła się niema, a sama pod wpływem makabrycznych wydarzeń z przeszłości, przestała mówić. „Ona tak starannie ukrywała, że umie mówić, iż czasem sama nie wierzyła, że jest inaczej. Zamykała drzwi, zasłaniała okna, dwoma palcami wyciągała język, brała lustro i patrzyła, patrzyła, jakby czekała, aż słowa same wyjdą z gardła na piechotę. Język był długi, czerwony. Darusia tarmosiła go tu i tam – ani jednego dźwięku”.

Fabuła powieści rozgrywa się na tle wielkiej historii. Ukazuje społeczność Hucułów po II wojnie światowej. Matios przedstawia jak historyczne wydarzenia przełamują się w psychice prostych, bezbronnych ludzi. Sama autorka jest Hucułką urodzoną na Bukowinie, a w swoich powieściach („Nacja”, Rzeszów 2006)  powraca do jednego regionu geograficznego – Karpat Wschodnich.

Далi… »

Przemyski Przegląd Kulturalny i Przemyska Biblioteka Publiczna zapraszają na spotkanie
z MARIĄ MATIOS i ANNĄ KORZENIOWSKĄ-BIHUN
27 maja (czwartek), godz. 18.00

Więcej

Polskie tłumaczenie kultowej powieści Marii Matios w końcu ujrzało śwatło dzienne. “Słodka Darusia” (2004) została nagrodzona Nagrodą im. Tarasa Szewczenki (2005), najlepszą książką 15-lecia Niezależnej Ukrainy, Najlepszą książką 2004 roku oraz najpoczytniejszą książką 2007 roku. W końcu polski czytelnik może sięgnąć po najpopularniejszą ukraińską powieść ostatnich lat. Autorką przekładu jest Anna Korzeniowska – Bihun, która w 2006 roku przetłumaczyła “Nację” M. Matios. Książkę można zamówić tu

W marcowym wydaniu “Teatru” można przeczytać fragmenty przetłumaczonej ostatnio na język polski i niebawem dostęnej w sprzedaży, głośnej powieści ukraińskiej autorki Marii Matios “Słodka Darusia”. Znajdziemy tam również wypowiedź tłumaczki Anny Korzeniowskiej – Bihun o twórczości pisarki “Teatr Marii Matios” oraz artykuł Hanny Wesełowskiej poświęcony ukraińskim inscenizacjom powieści. Więcej